Wat te doen in Ürgüp

Ürgüp ligt in de provincie Nevşehir, in het hart van Cappadocië. Het bredere landschap — Nationaal Park Göreme en de rotsgebieden van Cappadocië — staat sinds 1985 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

De stad heeft verschillende namen gehad. Byzantijnse bronnen noemen haar Osiana / Hagios Prokopios; onder de Seltsjoeken heette ze Başhisar, in de Ottomaanse tijd Burgut Kalesi. De huidige naam, Ürgüp, is gebleven.

Afstanden over de weg vanaf het centrum, bij benadering:

De heuvel midden in de stad, zo'n 80 meter boven de straten, is het eerste wat u doet — deels omdat het maar twintig minuten kost, deels omdat hij de rest verklaart. Vanaf de top ziet u hoe Ürgüp in en uit dezelfde rots is gebouwd.

De naam komt van het doen van wensen: bezoekers knopen al heel lang stroken stof vast bij de tombe op de top. Op de heuvel staan twee overkoepelde monumenten. Het ene wordt traditioneel in verband gebracht met de Seltsjoekse sultan Rükneddin Kılıçarslan IV; een graf ernaast wordt traditioneel verbonden met Alaeddin Keykubad III. Over de datering lopen de bronnen uiteen — sommige plaatsen het oorspronkelijke gebouw in 1288, andere beschrijven de verbouwing tot tombe in 1852, onder sultan Abdülmecid.

Op de heuvel werd in 1855 ook de Tahsinağa-bibliotheek opgericht, die wordt beschreven als een van de oudste bibliotheken van Anatolië.

Ze behoren tot de meest gefotografeerde feeënschoorstenen van Cappadocië en staan zo'n 1,7 km ten westen van Ürgüp, aan de weg Ürgüp–Ortahisar. Drie kegels — meestal gelezen als twee volwassenen en een kind — geven de formatie haar naam.

Geologisch zijn ze bijzonder. Ze ontstonden in de Kavak-ignimbriet, en anders dan bij de meeste feeënschoorstenen komen hun kappen uit een puimsteenlaag binnen die ignimbriet, en niet uit een hardere rotslaag erboven. 's Avonds worden ze verlicht.

Rond Ürgüp liggen valleien waar de meeste dagtochtschema's nooit komen.

Kızılçukur (de Rode Vallei) ligt tussen Ortahisar, in het district Ürgüp, en Çavuşin, en loopt over ongeveer 1,5 km. De wandeling gaat door een aantal tunnels — de langste zo'n 37 meter, eindigend in een steile afdaling van 20 meter — en langs de Üzümlü-kerk. Ze sluit aan op de Meskendir-vallei en komt uit bij Çavuşin. Op de terrassen verzamelen mensen zich aan het eind van de middag om de zon te zien ondergaan, wanneer de rots de kleur krijgt waarnaar de vallei is genoemd.

De Gomeda-vallei ligt ten westen van Mustafapaşa en ten noorden van Ayvalı. Vermoedelijk lag hier een nederzetting van zo'n 600 huishoudens, met twee kerken, twee necropolen en een ondergrondse stad. De vallei zit vol tunnels en donkere grotten — neem een zaklamp en stevige schoenen mee.

Pancarlık en Üzengi zijn de rustigste twee. Pancarlık heeft een in de rots uitgehakte kerk; Üzengi is een diepe vallei vlak bij Ürgüp.

Zes of zeven kilometer van Ürgüp rijst één enkele rots op midden in een stadje, uitgehold tot een burcht. Met meer dan 60 meter is het een van de hoogste in de rots uitgehakte bouwwerken van Cappadocië — een verdedigbare nederzetting van verbonden kamers, bereikbaar via tunnels en trappen, in gebruik in de Byzantijnse en de Ottomaanse tijd.

De burcht werd in 2004 gesloten en in 2013 na restauratie heropend. Om veiligheidsredenen is alleen een deel van het interieur open voor bezoekers, maar om de klim draait het: vanaf de top kijkt u in alle richtingen over de valleien.

Vijf kilometer van Ürgüp ligt het dorp dat in 1476 en opnieuw in 1927 als Sinason werd geregistreerd. Tot de bevolkingsuitwisseling van 1924 was het een orthodox-Grieks dorp van welgestelde wijn- en medicijnhandelaren, die zo'n 700 stenen herenhuizen achterlieten — waarvan 93 een eeuw of ouder — en een dertigtal kerken en kapellen.

Het steenhouwwerk is de reden om te gaan. De steenhouwers van Sinasos maakten van gehouwen steen bewerkte gevels; de gelijkenis met huizen in Mardin heeft tot de veronderstelling geleid dat de vaklieden uit het zuidoosten kwamen.

In 2021 werd Mustafapaşa door de Wereldtoerismeorganisatie van de VN uitgeroepen tot een van de Best Tourism Villages.

Het rustige dorp. Nog in 1928 stond het geregistreerd als Babayan; later werd het vernoemd naar Nevşehirli Damat İbrahim Paşa, de grootvizier, aan wie ook het eerste drinkwater van het dorp wordt toegeschreven. De stenen brug werd in 1938–39 gebouwd door de dorpelingen samen met een meestersteenhouwer uit Nevşehir, Osman Usta.

Vermoedelijk was het ooit een Grieks dorp, maar de bewoners bekeerden zich vroeg genoeg tot de islam om bij de uitwisseling van 1923 te kunnen blijven — daarom voelt het anders dan Mustafapaşa: onafgebroken bewoond, niet opnieuw bevolkt.

Dertien of veertien kilometer naar het noorden, aan de Kızılırmak — de langste rivier van Turkije — ligt Avanos, de pottenbakkersstad. De rode klei uit de rivierbedding wordt hier al duizenden jaren bewerkt, en de werkplaatsen draaien nog altijd op met de voet aangedreven draaischijven.

In Avanos staat ook ons zusterbadhuis, Alaaddin Hamam, een historisch Turks bad in het centrum van de stad, gerund door hetzelfde team als Ürgüp Hamam. Eindigt uw dag dichter bij Avanos dan bij Ürgüp, dan is dat de vanzelfsprekende plek om hem af te sluiten.

In Cappadocië worden al heel lang druiven geteeld, en Ürgüp is daarvan het centrum. De lokale witte druif is de Emir — een inheems ras van de hoge vulkanische tufsteenplateaus rond Ürgüp, Avanos en Nevşehir, aangeplant op ongeveer 900 tot 1.300 meter en nergens anders commercieel geteeld. Ze geeft frisse, minerale wijnen met veel zuren, en dat verwachten de meeste bezoekers niet van Centraal-Anatolië.

Drie wijnmakers ontvangen bezoekers. Turasan, in de wijk Yunak, is de oudste en bekendste naam van Ürgüp, met een in de rots uitgehakte kelder en een winkel. Mahzen Şarap Evi, de kelder van de familie Sarıkaya aan de İstiklal Caddesi, maakt sinds 1983 wijn en staat bekend om vruchtenwijnen — moerbei, granaatappel, aardbei — naast druivenwijnen. Kocabağ zit in Uçhisar, op zo'n 9 km, met een proeflokaal dat uitkijkt over de Duivenvallei.

Openingstijden en proeftarieven veranderen, dus controleer ze even voordat u op pad gaat.

Het Internationale Druivenoogstfestival van Ürgüp (Uluslararası Ürgüp Bağ Bozumu Festivali) wordt elk jaar in september gehouden. Het is een echt stadsfeest — volksdans, muziek en de oogst zelf — en juist daarom is het de moeite waard om uw bezoek erop af te stemmen.

De ballonnen van Cappadocië vliegen het hele jaar door; er is geen gesloten seizoen. Het aantal dagen waarop echt wordt gevlogen, wisselt wel sterk. Lente (april–mei) en herfst (september–oktober) zijn het betrouwbaarst, in de zomer is het meestal rustig genoeg, en in de winter doen mist, vorst en draaiende winden het aantal annuleringen flink stijgen.

De ballonnen vertrekken uit de valleien rond Göreme, niet uit Ürgüp zelf, en afhankelijk van de wind kan de vlucht richting Avanos drijven. Gasten die in Ürgüp verblijven, worden voor zonsopgang met de eigen transfer van de aanbieder bij hun hotel opgehaald en daarna teruggebracht.

Of een vlucht doorgaat, beslist niet de aanbieder. Het Directoraat-Generaal voor de Burgerluchtvaart houdt alle vluchten aan de grond wanneer de wind boven de toegestane grens komt of het zicht te slecht is. Gebeurt dat, dan is het gangbaar dat u uw geld volledig terugkrijgt of kosteloos naar de volgende geschikte ochtend omboekt — bij officiële annuleringen wegens het weer, niet als een gast van gedachten verandert of het ophalen mist.

De valleien kunt u ook te paard, op een quad en in een open jeep verkennen, en alle drie starten op een paar minuten van Ürgüp.

Paardrijden past beter bij het landschap dan alles met een motor — de oude naam van Cappadocië, Katpatuka, wordt meestal gelezen als „het land van de mooie paarden”. Ritten duren van een uur tot een halve dag, en de rit bij zonsondergang door de valleien is de rit die mensen het vaakst boeken.

Quadtochten (ATV) zijn de snelle versie: een uur of twee over de valleipaden en omhoog naar een uitkijkpunt, meestal eindigend bij zonsondergang. Stof hoort erbij.

Jeepsafari's bestrijken meer terrein en zijn de makkelijkere keuze als u liever kijkt dan rijdt — dezelfde valleien, in een voertuig waarin ook een gezin past.

In de praktijk zijn alle drie seizoensgebonden: aangenaam in lente en herfst, heet rond het middaguur in de zomer en afhankelijk van het weer in de winter.

Lente (april–juni) en herfst (september–oktober) zijn de twee aangename seizoenen: zachte dagen, ochtenden die koel genoeg zijn voor een ballon, en wijngaarden in blad of in de oogst.

De zomer is heet en droog; het midden van de dag brengt u het best binnen of onder de grond door.

De winter is koud en soms besneeuwd, en het rotslandschap onder de sneeuw is de versie die de meeste mensen nooit zien.

Er is een reden dat een Turks bad aan het eind van een dag in Ürgüp staat, en niet aan het begin. U loopt hier veel — de Temenni op, de rots van Ortahisar op, een vallei in, over kinderkopjes — en de hammam is wat de stad daarna altijd heeft gedaan.

Ürgüp Hamam, gebouwd in 1726–1727, ligt aan de İstiklal Caddesi in het centrum van de stad. Het ritueel is het oude: het verwarmde marmer, de scrub, het schuim en daarna een drankje. Vanuit een groot deel van de stad loopt u er zo heen, en bij elk arrangement is gratis ophalen en terugbrengen vanaf uw hotel inbegrepen, overal in Cappadocië (Pir-u Pak: vanaf 2 personen).